Over narcisme – deel 5 (slot): De pot verwijt de ketel

De pot verwijt de ketel

Over narcisme – deel 5 (slot): De pot verwijt de ketel

Bianca Verbeek is de auteur van KWAADAARDIG. Haar debuut en een vormingsroman over de hemelse hel en helse hemel van narcisme. Zij is meervoudig ervaringsdeskundige op dit gebied; daarnaast verzorgt zij lezingen, bijeenkomsten en vragen-vuurtjes over narcisme en narcistisch misbruik. Haar levensmissie is het op de kaart zetten van (verborgen) narcisme en codependentie. Onderstaand artikel is het slotstuk van haar reeks voor ggz.nl over het herkennen van narcisme.

Hoe kruipen narcisten onder de huid, in het hoofd, het hart en de ziel van anderen?

Er vindt een meer en minder subtiele manier van hersenspoeling plaats. Heel verraderlijk, heel onnatuurlijk en heel kwaadaardig. Ze komen vaak aardig, sympathiek en charismatisch over, maar achter dat masker schuilt een verborgen schadelijke ware aard.

Mensen zonder stoornis denken en handelen niet zoals iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Daarom is het zo moeilijk om deze materie te begrijpen en om als leek heel snel in de gaten te hebben wat er eigenlijk gebeurt. Men doorziet het niet, het is ongelooflijk en onbestaanbaar. Surrealistisch vooral.

Om het te kunnen ‘begrijpen’, zou je ook ‘zo’ moeten zijn. Eigenlijk zouden slachtoffers hun zegeningen dus mogen tellen dat ze het niet begrijpen, echter als mens zitten we nu eenmaal vaak zo in elkaar dat we de ‘waarom-vraag’ beantwoord willen krijgen. We zoeken naar verklaringen, maar die komen nooit.

Door een abnormale en tegenstrijdige manier van ‘communiceren’ worden slachtoffers c.q. prooien in de war gebracht. Velen gaan aan hun eigen waarnemingsvermogen twijfelen, doordat men uitgaat van normale omgangs- en communicatievormen. Men verwacht dat een ander dezelfde pure intenties en gevoelens heeft als zijzelf en even altruïstisch, eerlijk, oprecht en liefdevol in het leven staat. Helaas is dat bij narcisme allesbehalve het geval. Het is abnormaal, toxisch en het beschadigt mensen zeer ernstig in psychologisch opzicht en niet minder vaak als gevolg daarvan, direct of indirect, ook fysiek.

Doordat (verborgen) narcisten aan de buitenkant helaas niet direct herkenbaar zijn (er staat geen gevarendriehoek op hun voorhoofd) en de inhoudelijke kennis over narcisme nog niet goed in de samenleving is geïntegreerd, is het vaak al te laat voordat iemand erover wordt geïnformeerd (als dat al gebeurt) en zich ertegen kan gaan verdedigen en wapenen. Dan is het leed al geschied. Dan zijn de slachtoffers zichzelf al kwijtgeraakt en de kinderen vaak ook.

Gewoon projecteren doet iedereen al dan niet bewust wel eens. Ervaringen en emoties vanuit het (recente) verleden zijn dan van invloed op meningen en reacties, waardoor je reactie niet geheel objectief meer is. Die is beïnvloed door het referentiekader van die ervaring of die emotie uit het verleden. So far so good.

Projectieve identificatie ofwel primitieve projectie ofwel gaslighting is een manier om eigenschappen en emoties van zichzelf te ontkennen of te verbergen door deze toe te dichten aan iets of iemand anders. Deze manipulaties, om iets of iemand anders ergens onverschrokken en onterecht de schuld van te geven, de ander aan zichzelf te gaan laten twijfelen, zich op den duur met de narcist te gaan laten vereenzelvigen, de ander op termijn te laten veranderen zonder dat diegene dit zelf in de gaten heeft, worden door (verborgen) narcisten tot kunst verheven. Het is het omdraaien van de werkelijke feiten en omstandigheden. Het tegengestelde beweren. Het volledig uit de context halen. De achtergrond en de referenties ontkennen en aan de ander toebedelen als ‘nieuwe’ waarheid.

Mensen worden beschuldigd van zaken die de narcisten zelf doen. Zelfs aantoonbare feiten! Het is de wereld op z’n kop. Het is mindfucking, hersenspoelen. Het is de basis van emotioneel en psychisch misbruik. De tools waarmee narcisten hun slachtoffers uit balans brengen doen de rest. In deze boobytrap worden slachtoffers beschuldigd, genegeerd, worden er zaken ontkend, gedevalueerd, mensen geïsoleerd van familie en vrienden, bedreigd, pathologisch voorgelogen, gekleineerd, beledigd, geïndoctrineerd, gedenigreerd, maar ook gepaaid, gecomplimenteerd en opgehemeld. De combinatie van deze manipulatietactieken heet gaslighting, het is projectieve identificatie / primitieve projectie.

Een veel voorkomend voorbeeld is dat narcisten hun partners bijvoorbeeld beschuldigen van vreemdgaan, terwijl de (verborgen) narcist(e) in werkelijkheid zelf degene is die buiten de pot pist. Met een pokerface beschuldigen narcisten anderen van van alles en nog wat. Zij worden bijvoorbeeld beschuldigd van het slecht voor de kinderen zorgen, terwijl het dan de narcist is die zelf eigenlijk amper naar de kinderen omkijkt en niets van de kinderen kan verdragen. Of er wordt gezegd: ‘Ik voel me veel beter zonder jou!’ Je voelt ‘m al aankomen… niet dus!

Of ‘Het is allemaal jouw schuld.’ Terwijl hij/zij dondersgoed weet dat dat helemaal niet het geval is. Zonder enig pardon wordt het boetekleed aan de ander gegeven. Of: ‘Jij bent een borderliner’, ‘Jij bent een narcist’ of ‘Kijk eens hoe jij reageert, vind je dat normaal?’ Allemaal gevleugelde uitspraken van narcisten tegen partners en anderen.

Bij vechtscheidingen traineren zij vaak de procedure en willen zij het laten lijken alsof de ex-partner dat doet. Ook drogredenen waarom diegene dat dan zou doen verzinnen zij er in een haai en een draai bij. Ze zijn enorm vindingrijk en velen trappen in de krokodillentranen van de slachtofferrol van narcisten. Narcisten zetten zichzelf in de spotlight als slachtoffer in plaats van wat hij/zij daadwerkelijk is: de dader, de pleger.

Het is heel onnatuurlijk. Dat doet veel met slachtoffers van emotioneel en psychisch misbruik, die het vaak willen gaan begrijpen. De eenvoudigste manier om het te begrijpen is het plaatsen van een spiegel tussen de gesprekspartners, vanzelfsprekend met de spiegelzijde naar de narcist(e) gericht, waardoor zichtbaar wordt dat de narcist(e) in feite over zichzelf spreekt.

Als je narcisten aanspreekt op hun gedrag, dan ontkennen zij hun eigen aandeel glashard en schaamteloos. Je komt er dus niet uit, omdat narcisten volharden in hun uitingen of er middels een woordensalade een gespreksdraai aan geven. Ze draaien zelfs een leugendetector een rad voor ogen. Ook voor het zelf fabriceren of manipuleren van zogenaamd bewijsmateriaal draaien zij hun hand niet om. Ze schuwen niets. Het knippen en plakken van teksten in WhatsApp- en sms-berichten en e-mails evenmin. The sky is the limit, weliswaar in negatieve zin.

Ze doen dingen die andere mensen niet voor mogelijk of serieus houden en daardoor vaak ook niet geloven of begrijpen: Waarom doet iemand zoiets? Waarom zou je het doen? Het is toch niet normaal? Dat is toch gemeen? Dit kan niet waar zijn. Slachtoffers breken zich het hoofd erover. Zij blijven zich vaak afvragen: Waarom? Was ik ooit goed genoeg? Heeft hij/zij wel ooit echt van mij gehouden? Het antwoord is: NEE! Iemand met deze persoonlijkheidsstoornis kan niet van iemand houden. Ze maken geen connectie. Mensen in hun omgeving moeten functioneel zijn. Een rol hebben. Nuttig zijn.

Zo overtuigen narcisten ook anderen, waaronder medewerkers van organisaties zoals jeugdzorg, de Raad voor de Kinderbescherming, psychologen en in het verlengde daarvan ook rechters. Door alles om te draaien plegen narcisten karaktermoord op anderen, zodat hun eigen ware gezicht niet aan het licht komt en als het ware op de ander wordt geplakt. Zij misbruiken daarvoor de bestaande wet- en regelgeving en het ontbreken van kennis en ervaring bij professionals met betrekking tot deze onzichtbare en ontastbare psychologie.

Als je de zaken omdraait hoor je dus vaak de waarheid. De pot verwijt de ketel! Echter dit gebeurt op zo’n vernuftige manier dat het zonder veel kennis en ervaring niet eenvoudig is om degene met de cluster-B-persoonlijkheidsstoornis eruit te halen. Niet zelden lukt het de narcist om de projectieve identificatie in stand te houden. Vanzelfsprekend heel frustrerend voor de slachtoffers, die hierdoor vaak extra worden opgescheept met een gevoel van onrechtvaardigheid, angst- en agressieklachten en fysiek malheur. Opgefokt en leeggezogen en niet te vergeten het onbegrip van de buitenwereld! Dat is vaak ‘the second rape’ voor de slachtoffers. Met deze onmacht kunnen zij nergens terecht. Er is nauwelijks herkenning en erkenning voor deze mensen.

Gebleken is dat personen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis of een andere cluster-B-persoonlijkheidsstoornis in staat zijn om dit zonder wroeging, spijt of berouw te doen. Dat behoort voor hun slachtoffers en voor leken ook weer tot de categorie: onbegrijpelijk. Er is geen ratio tegenop gewassen.

‘Waar twee kijven hebben twee schuld’, gaat niet op bij relaties met mensen met een narcistische persoonlijkheidsstructuur. Tot een normale communicatie zoals men die zou mogen verwachten tussen twee volwassen personen zal het nooit komen.
De narcist(e) is de oorzaak, het onzichtbare probleem.

Indien gewenst kan Bianca Verbeek bij complexe narcismevraagstukken en rechtszaken worden ingeschakeld, zowel particulier als zakelijk. Contact opnemen kan via afb.kwaadaardig.2020@gmail.com.

9 Reactie's
  • Hetty van Leeuwen
    Geplaatst op 14:57h, 08 april Beantwoorden

    Helaas , zo waar , jammer dat zo weinig mensen er van weten en je altijd zoveel moet proberen uit te leggen !!!

  • M. Van Erven
    Geplaatst op 17:23h, 08 april Beantwoorden

    Dit is zeker helemaal waar maar wij als slachtoffers weten dat het uitleggen aan mensen die hier niet mee te maken hebben niets uithaalt. En degene die wel een vermoeden hebben dat er iets niet klopt, steken liever hun hoofd in het zand en willen zich er niet in mengen.
    Mijn ervaring is probeer andere slachtoffers te benaderen zodat je begrepen wordt. Herkenning en erkenning en samen sta je sterker door ervaringen uit te wisselen. Je kan ook proberen het een positieve wending te geven. Mij heeft het enorm veel kracht gegeven om uit de relatie met een narcist te stappen. Het gaat zeker met pieken en dalen maar elke keer klim ik steeds hoger en zal nooit meer in de afgrond storten. De narcist zal nooit veranderen, leer zelf hoe hiermee om te gaan. Ik ben er voor mijn kinderen dat ze een veilige haven hebben bij mij en verder is het aan de kinderen om ook te leren hoe om te gaan met hun narcistische vader. Ik heb ze nooit bij hem weg gehouden, wel duidelijke regels afspreken en zorgen dat ook door de narcist de regels worden nageleefd. Stoppen zal het nooit zeker nu ik degene ben geweest die hem verlaten heeft waardoor hij ontzettend is gekrenkt.

  • Ivy Sharrard
    Geplaatst op 01:15h, 09 april Beantwoorden

    Ik heb het geluk dat mijn advocaat hem doorziet en hij op leugens en rare acties betrapt is en ik een paar mensen heb die het weten en herkennen. En ik heb mijn verhaal gedaan. Toch ben ik bang. Ik maak me zorgen als ik zie dat hij voor 5000 mensen (facebook) een uitgebreide show ophangt om nieuwe slachtoffers te krijgen. Hij stelt zich op als slachtoffer (nu van PTSD) maar hij is spiritueel narcist/therapeut en zeer begaafd in het laten voelen en zien van dingen bij kwetbare mensen. Ik maak me zorgen om mijn leven en alle mensen die kwetsbaar zijn. Ik maak me zorgen om de wereld zolang hij erin rondloopt. Ik was 19 toen ik met hem in contact kwam. Hij was NEI therapeut en deed exorcismes. Ik ben nu 37 en heb de afgelopen 6 jaar als een slaaf als zijn echthenote en ‘dochter’ geleefd. Het eindigde met mijn vraag om professionele hulp gevolgd door mesbedreigingen en daarna de politie en omgeving vertellen dat ik psychotisch ben en hij niks meer voor me kan doen. Hij draait nu ineens alles om en vertelt dingen die ík voel alsof híj ze meemaakt! Hij doet mijn zenuwtrekjes na waar hij vroeger commentaar op had (in eigen handen knijpen). Maar hij doet alles zo knap. Hoe kan hij alles altijd weten? Het lijkt alsof hij gedachten kan lezen. Ik vind het zo eng. Waarom kan de politie hier niets tegen doen.

  • Erna
    Geplaatst op 07:55h, 09 april Beantwoorden

    Ik lees wat mij is overkomen. 7 jaar in een vechtscheiding . Alles wat wij deden was dacht ik SAMEN tenminste die spiegel werd mij altijd voorgehouden. Maar SAMEN was meneer zelf. Ik heb toch heel veel van deze man gehouden door hem te adoreren. Ik zag tegen hem op maar maakte mij kapot. Zijn denken was zijn waarheid en daar kon ik het mee doen. 🥲

  • Bertus Amelink
    Geplaatst op 09:59h, 10 april Beantwoorden

    Heel herkenbaar, zeker in de context van vechtscheiding en ouderverstoting. Wat mij enigszins stoort in dit artikel is de morele lading. De narcist wordt moreel gediskwalificeerd, en dat komt tegemoet aan de wens van de ‘prooi/slachtoffer’ (de woordkeuze is veelzeggend…), maar is niet het gegeven dat het een persoonlijkheidsstoornis is, dat de narcist wordt ‘vrijgepleit’? Hij of zij is ziek, bijgevolg ontoerekeningsvatbaar.

  • Deedee
    Geplaatst op 13:35h, 18 april Beantwoorden

    Twee kijven twee schuld is in een narcistische relatie misschien niet waar. Maar wat ik wel heb gemerkt bij de personen die in de ban komen van een narcist is dat zij nog wel iets te verwerken hebben. Zij laten dit wel toe. Sterke mensen maar wel.pleasers ….oorzaak begint vaak al in de jeugd en teruggaan hoe je bent opgevoed, ontwikkeld, welke rol je had thuis en op school etc is erg goed om erachter te komen waarom wij dit gedrag toelaten en al.onze grenzen voorbij gaan. Terwijl we echt wel van binnen voelen dat het niet klopt…angst om te verliezen…of.mij lukt dit wel zijn voor mij belangrijke zinnen die ik had.

  • Jasmijn Couwenberg
    Geplaatst op 13:48h, 05 mei Beantwoorden

    Goed beschreven en weer een stukje erkenning voor wie dit meemaakt.

    Ik wilde na mijn narcistische relatie ook álles gaan begrijpen en lees en schrijf er nog steeds heel veel over.
    Hoe meer inzicht je krijgt in hoe zo’n stoornis werkt, hoe beter je het gedrag kunt plaatsen en de mist optrekt.
    Zo kun je je er steeds meer van losmaken.

    Ook jaren later kun je nog emotionele wonden en blokkades bij jezelf ontdekken die je mag gaan helen, is mijn ervaring.
    Dat bleek de oorzaak te zijn waarom ik op bepaalde gebieden nog wel eens vastliep.
    De nasleep kan lang duren, maar herstellen is zeker mogelijk.

  • Jasmijn Couwenberg
    Geplaatst op 13:59h, 05 mei Beantwoorden

    Deedee, ik herken wat je zegt over het nog iets te verwerken hebben.
    Als je het als een spiegel gaat zien, kun je veel over jezelf leren.
    Dat je bijvoorbeeld nog iets mag helen op het gebied van eigenwaarde, zelfliefde opbouwen, angsten onderzoeken en overwinnen, enzovoorts.
    Waarvoor je ook terug moet gaan naar je jeugd, daar ligt de daadwerkelijke oorsprong.
    Zo kan er een interessante zoektocht ontstaan in jezelf die jou alleen maar sterker zal maken.

  • Jan Provily
    Geplaatst op 15:57h, 09 mei Beantwoorden

    Op dit moment lig ik gelukkig in scheiding van een vrouw die mij in zes jaar tijd kapot heeft gemaakt met haar ‘therapiedrift’. Door haar toedoen, omdat zij denkt alle wijsheid in pacht te hebben en zij zich slimmer acht dan iedereen (typisch voor een narcist)’ heeft mijn PTSS dergelijke vormen aangenomen dat angst en paniekaanvallen een dagelijkse onderdelen van mijn leven zijn.

    Ondanks dat ik er in eerste instantie veel weerstand tegen bood, omdat ik vind dat ptss uitsluitend door een proffesional kan worden behandeld, heeft zij zich opgesteld als een psychiater die mij wel even zou helpen om mijn ptss te ‘fixen’. En toen alle ‘deuren’ bij mij open gingen en mijn leven compleet op z’n kop stond, en ik in grote paniek in een week tijd drie ts pogingen heb gedaan, heeft ze mij verlaten en mij aan (het door haar veroorzaakte) lot overgelaten.
    En uiteraard, wat iedere narcist doet, het meest vreselijke verhaal vol leugens en onwaarheden verteld en openlijk op facebook geplaatst. En na deze zeer associale actie is ze haar laster en smaad campagne nog steeds aan het voortzetten. Uiteraard wil ze met mij op geen enkele wijze direct contact omdat zij weet dat zij dan ontmaskerd zal worden.

    Ik weet hoe zij denkt over anderen, zij vind zichzelf superieur en velen zijn bang voor haar, en terecht! Zij heeft oa haar moeder net zo lang geterroriseerd totdat zij brak met haar broers, zussen en zelfs haar eigen moeder. Mijn toekomstige ex-vrouw heeft zo nog veel andere mensen gemanipuleerd, ook haar enige broertje moest het ontgelden. Gelukkig voor hem brak hij met z’n zus en ging z’n eigen leven leiden.

    Zij hoorde stemmen in haar hoofd en kwam jaren geleden via een kennis van mij naar mij en mijn collega toe voor hulp. Wij hebben haar mogen coachen om de stemmen in haar hoofd het zwijgen op te leggen. Helaas zijn die stemmen blijkbaar recentelijk weer bij haar in haar hoofd teruggekomen. Ze verdenkt nu zelfs haar eigen moeder haar seksueel misbruikt te hebben.
    Ze kan ‘praten als brugman’ en is super sluw. Veel mensen trappen in haar act van slachtoffer spelen wat ze op commando kracht bijzet met krokkodillen tranen. Ze heeft niet voor niets zeven jaar theateropleidingen gevolgd. Deze vrouw is zeer gevaarlijk voor iedereen die met haar te maken heeft en krijgt, zij is de ultieme narcist en is tevens borderline.

    Ik hoop van harte dat zij zeer proffesionele hulp zal krijgen die haar manipulaties doorziet en haar werkelijk kan helpen. Ik heb haar proberen te helpen door veel liefde en aandacht te geven maar ben daar zelf bijna aan onderdoor gegaan. Het is immers zo dat de meeste narcisten niet in staat zijn om liefde te geven/ontvangen. Zo ook deze vrouw.

Geef een reactie