Opgroeien als kind van een ouder met psychische problemen

28 okt Opgroeien als kind van een ouder met psychische problemen

In een artikel van NPO 3FM in samenwerking met HUMAN vertellen drie jongeren openhartig over hoe zij het hebben ervaren om op te groeien als kind van een ouder met psychische problemen en/of verslavingen. Kinderen die in zo’n situatie verkeren worden ook wel KOPP/KOV-kinderen genoemd, wat staat voor ‘Kinderen van Ouders met Psychische Problemen’ (KOPP) en ‘Kinderen van Ouders met een Verslaving’ (KOV). Jaarlijks hebben ongeveer een half miljoen kinderen met dit soort problematiek te maken.

De 33-jarige Sascha vertelt in het artikel voor het eerst openlijk over haar jeugd met een manisch depressieve moeder. Het voelt voor haar nog wat onwennig: “Dit gaat over mij, maar ook over mijn moeder en mijn familie. Als kind van een ouder met psychische problemen (KOPP) leer je veel rekening te houden met je ouder en ben je soms meer bezig met hoe het met hen gaat dan met jou. Daarnaast wil je je ouders niet schaden door er open over te zijn.”

“Als ik thuiskwam van school, wist ik niet wat ik aan zou treffen en wat voor bui ze had. Ze had twee gezichten: de lieve moeder die verhaaltjes voorlas en aan de andere kant die moeder die extreem angstig was. Die in de war rondjes in de tuin liep”, laat Sascha weten. Naast periodes van depressie en neerslachtigheid, waren er bij haar moeder enorm vrolijke momenten. “Bij mijn moeder uitte zich dat onder andere in koopdrang: ze kocht allerlei cadeaus voor ons. Maar ze had ook gekke ingevingen, zoals midden in de nacht de zolder opruimen.”

Gedwongen opname

Daarnaast leed Sascha’s moeder aan psychoses: “Ik woonde toen niet meer thuis. Mijn zusje was alleen met haar en was erg van streek omdat mijn moeder totaal niet zichzelf was. Toen hebben mijn zusje en ik haar naar de PAAZ gebracht, een psychiatrische afdeling in het ziekenhuis. Uiteindelijk werd ze gedwongen opgenomen in een andere instelling. Het was heel moeilijk om haar daar achter te laten.”

Inmiddels gaat het al geruime tijd een stuk beter met haar moeder, de laatste keer dat ze een psychose had was tien jaar geleden. Sascha: “Sinds haar laatste opname is er gekeken naar welke medicatie ze nodig heeft om goed te functioneren. Ze is ook bij een psycholoog gaan lopen en doet vier keer per week vrijwilligerswerk. Al gedurende een hele tijd is ze stabiel. Ze heeft geen heftige stemmingswisselingen meer en heeft geen psychoses meer gehad. Wel neigt ze soms naar weinig zelfvertrouwen of somber zijn.”

Bezig met anderen

Voor Sascha betekende de instabiliteit tijdens haar jeugd dat ze continu bezig was met anderen: enerzijds met haar moeder, en anderzijds met de vraag wat andere mensen van de situatie zouden vinden. “Als ik een gaaf idee had, dan ging ik er niet voor. Bang voor wat anderen dachten. Of als ik een avondje met vrienden afzei omdat ik tijd voor mezelf wilde, kon ik me de hele avond druk maken over wat ze daar wel niet van vonden. Vanaf mijn twintigste ben ik na gaan denken over hoe ik in het leven sta. Hoe reageer ik op anderen? En is dat wel gezond?”

Inmiddels is er in Sascha’s leven een hoop veranderd. Zo ging ze in therapie, stopte ze met haar werk als makelaar en verhuisde ze van Amsterdam naar Noordwijk aan Zee. Daarnaast besteedt ze nu veel aandacht aan een gezonde mindset met behulp van onder andere yoga en meditatie.

Ervaringen delen

Momenteel wil ze met haar eigen ervaringen anderen gaan helpen die iets vergelijkbaars hebben meegemaakt, en werkt ze aan een website voor KOPP-kinderen, genaamd Kopp zonder zorgen. “Dit doe ik samen met mijn zusje. Hier willen we artikelen schrijven over wat opgroeien als KOPP-kind met je doet. Ook ben ik bezig met het maken van meditaties over thema’s als veiligheid en zelfvertrouwen.”

Met haar moeder heeft Sascha nu goed contact: “Ik merk dat ze haar bipolariteit leefbaar heeft kunnen maken en dat brengt voor ons allemaal veel rust. Ze komt vaak met mijn vader langs om samen met de hond te wandelen aan het strand. Vroeger nam ik meer een moederrol aan tegenover haar, nu is het meer gelijkwaardig. Met z’n vieren hebben we ermee leren leven. Het gaat beter met haar en wij hebben vroeger een plekje kunnen geven.”

Benieuwd naar het volledige artikel en de verhalen van andere jongeren? Op de website van NPO 3FM vertellen ook Lincey (25) en Vincent (28) over hun jeugd. Zij moesten leren omgaan met diverse psychische klachten van hun moeders, waaronder schizofrenie, verslaving en een bipolaire stoornis.

Meer informatie voor familie en vrienden van mensen met psychische problemen, vind je hier.