30 jul Serieuze voorlichting over menstruatie op school: verminder schaamte en taboe
Bron: Gezondeschool.nl
Hoe meer het taboe van menstruatie afgaat, hoe beter, aldus Elsbeth Reitzema en Manouk Vermeulen van Rutgers, expertisecentrum voor seksualiteit. Het overkomt immers de helft van de bevolking gedurende de helft van hun leven. Scholen hebben daar een belangrijke taak in.
Elsbeth vindt het spijtig dat dit nog niet op alle scholen op een goede manier gebeurt. Scholen zijn weliswaar verplicht om aandacht te besteden aan relationele en seksuele vorming, maar hoe ze dat aanpakken, daarin zijn ze vrij; ze kunnen het onderwerp menstruatie ook achterwege laten. Ook ouders doen dit niet altijd, sommigen vinden het te lastig om aan te snijden.
“Daardoor komt het voor dat het ook op het voortgezet onderwijs nog gebeurt dat meiden niet weten wat hen overkomt als het voor de eerste keer gebeurt”, voegt collega Manouk Vermeulen toe. “Of ze hebben er alleen vluchtig iets over opgevangen bij de biologieles. Terwijl wij vinden dat het belangrijk is om het onderwerp serieus aan te vliegen. Alleen zo licht je je leerlingen op een complete manier voor en haal je de schaamte en het taboe eraf.”
Een positiever zelf- en lichaamsbeeld
Manouk heeft dezelfde functie als Elsbeth, maar richt zich op leerlingen vanaf 12 jaar. “Structurele aandacht voor relaties en seksualiteit, waaronder goede menstruatievoorlichting valt, is bewezen positief voor leerlingen. Het zorgt voor een positiever zelf- en lichaamsbeeld, en leert leerlingen beter wensen en grenzen aan te geven. Dit draagt bij aan een veilig schoolklimaat en hun welbevinden. Essentieel dus.”
Een mooie manier om hier als school gedegen mee aan de slag te gaan, is de Gezonde School-aanpak, stelt Elsbeth. “Qua educatie ga je werken met erkende lesmethodes met een doorlopende leerlijn. Verder zorg je voor een veilige schoolomgeving en betrek en informeer je ouders. Daarnaast is er oog voor signalen op school. Doordat je alles ook nog eens borgt, is goed resultaat gegarandeerd.”
Verschillende erkende doorlopende leerlijnenzicht
Rutgers heeft meerdere erkende lesprogramma’s ontwikkeld, zoals ‘Kriebels in je buik’ voor het primair onderwijs en ‘Lang leve de liefde’ voor het voortgezet onderwijs, dit laatste samen met Soa Aids Nederland. Daarin is er uitgebreide en herhaaldelijke aandacht voor menstruatie, zodat iedereen het begrijpt en het steeds gewoner wordt om erover te praten. Elsbeth: “Op de basisschool begint de les dan met een filmpje over menstruatie en hoe de menstruatiecyclus verloopt. Leerlingen moeten aan de hand van een aantal vragen zelf antwoorden geven die te vinden zijn in een werkblad met informatie. Er is een quiz, tienertips en er wordt informatie gedeeld over het gebruik van tampons en maandverband, en leerlingen kunnen eventueel een spreekbeurt over dit onderwerp houden. Overigens framen we menstruatie altijd positief, om die reden proberen we het woord ongesteld ook te vermijden. Tegelijkertijd moet je als school natuurlijk wel vertellen dat het ook pijnlijk kan zijn; en wanneer het verstandig is om naar de huisarts te gaan.”
Tips voor scholen die met dit onderwerp aan de slag willen
1. Gebruik inclusieve taal: liever ‘menstrueren’ dan ‘ongesteld zijn’
2. Leg uit hoe menstruatie, cyclus en anticonceptie samenhangen.
3. Geef dezelfde voorlichting aan jongens en meiden
4. Toon alle producten in de les, ook cups en menstruatieondergoed.
5. Maak ruimte voor humor maar stuur daarna terug naar inhoud.
6. Betrek ouders door ze te informeren over de lesstof.
7. Zorg voor afgesloten prullenbakken op de toiletten
8. Biedt gratis maandverband en tampons aan
9. Zorg voor zichtbaarheid van menstruatieproducten
10. Organiseer een teamgesprek om drempels en ongemak bij docenten te verminderen.
Menstruatie en zwangerschapspreventie is één
Voorlichting over menstruatie gaat ook over anticonceptie. Manouk vertelt: “Wij werken op dit onderwerp samen met Soa Aids Nederland. Bij leerlingen van twaalf jaar en ouder worden de lessen uitgebreid met hoe de menstruatiecyclus werkt en hoe je zwangerschappen kunt voorkomen. Dit is ook voor jongens belangrijk om te weten. Zeker omdat die groep er thuis meestal weinig over hoort. Zo krijgen ze niet alleen begrip voor wat meiden meemaken, maar gaan ook de voortplanting en anticonceptie te begrijpen. Ook op het mbo is het aan te raden om dit onderwerp te behandelen, bijvoorbeeld met de anticonceptiekoffer. Hoe meer kennis over hoe het precies zit met vruchtbaarheid, hoe beter!”
Naast goede educatie is ook een juiste schoolomgeving essentieel. “Zo raden we aan om op alle wc’s afgesloten prullenbakken neer te zetten, ook al op het primair onderwijs, zodat meiden hun maandverband kwijt kunnen. Ook is het goed wanneer er gratis maandverband beschikbaar is, en dat dit voor leerlingen makkelijk toegankelijk is.” Bij voorkeur gewoon op de wc’s, ook in genderneutrale wc’s, aldus Manouk. “Jongens mogen ook weten dat het bestaat. Het is zinvol om deze producten ook in de les te laten zien. En niet alleen maandverband en tampons, want er is tegenwoordig meer, zoals menstruatiecups en speciaal ondergoed.”
Samen erover lachen is prima
“Het is helemaal niet erg als jongeren er eens lollig over doen”, gaat Manouk door. “Laat ze maar even lekker lachen; juist als daar ruimte voor is, is dat het snelste voorbij.” Het mooiste is als scholen ook ingesteld zijn op menstruatiearmoede, zegt Elsbeth. “Het komt vaak genoeg voor dat er in gezinnen voor dit soort producten geen geld is. Fijn dus als de school dit kan faciliteren.” Het is ook belangrijk dat ouders weten hoe er op school aandacht aan menstruatie wordt besteed. Meestal zijn ze daar positief over, weet Elsbeth. “Als je erover praat, komen er vaak verhalen los over hoe het indertijd voor de moeder is geweest.”
Als scholen nog niets met dit onderwerp doen, vinden ze het soms het lastig om in hun lessen meteen iets aan menstruatie-educatie te implementeren, vertelt Manouk. “Dan zou je kunnen beginnen met menstruatieproducten beschikbaar stellen. Dat is een mooie eerste stap. Dat maakt het onderwerp heel zichtbaar voor iedereen. Vervolgens kun je met het schoolteam bijeenkomen om erover in gesprek te gaan en kijken wat jullie willen gaan doen.” Het beste is uiteindelijk om het onderwerp ingebed in bredere relationele en seksuele vorming schoolbreed aan te pakken, vinden de twee programmamedewerkers. Zodat menstruatie gewoon gezien wordt als iets wat erbij hoort. Dat meiden zich niet onzeker hoeven te voelen en dat er op school een veilige, open sfeer is waarin je hierover kunt praten.
Spel voor een makkelijker gesprek
Tot slot nog een laatste tip van Elsbeth en Manouk: Rutgers heeft ook een spel gemaakt: ‘Ongestelde vragen: maak menstruatie bespreekbaar’, in samenwerking met Women Inc. “Het is vooral voor leerlingen vanaf tien jaar, maar ook voor volwassenen. Het is een spelletje met kaarten die je samen kunt spelen om het gesprek makkelijker te maken.”
Geen reactie's