Betrek jongeren bij het ontwikkelen van effectieve drugspreventie

19 mrt Betrek jongeren bij het ontwikkelen van effectieve drugspreventie

Bronnen: Gezondeschool.nl, Trimbos-instituut

Drugspreventie werkt beter als jongeren meedenken en meedoen. Dat blijkt uit het nieuwe rapport ‘Niet zonder ons?!’ van YoungXperts, Healthy Start en het Trimbos-instituut. Jongeren weten zelf het beste wat er speelt in hun leefwereld, en hun betrokkenheid biedt veel kansen – zolang dit goed wordt georganiseerd. Het rapport laat zien hoe gemeenten, verslavingszorg en scholen jongeren op een zorgvuldige en duurzame manier kunnen betrekken bij drugspreventie, en wat eventuele knelpunten kunnen zijn.

Het rapport ‘Niet zonder ons?!’ biedt een praktische basis voor onder andere gemeenten, instellingen voor verslavingszorg en onderwijsinstellingen die jongeren actief, zorgvuldig en duurzaam willen betrekken bij drugspreventie. Naast het onderzoeksrapport is ook een visuele weergave ontwikkeld die professionals ondersteunt bij de toepassing van deze randvoorwaarden.

Jongeren als medeontwikkelaars

Jongvolwassenen (16–25 jaar) hebben waardevolle kennis over omgevingen waar middelengebruik vaak ontstaat, zoals het nachtleven en studentenverenigingen, of waar ze drugsgebruik tegenkomen via sociale media. Door jongeren te betrekken als medeontwikkelaars in plaats van alleen als doelgroep, sluiten preventieactiviteiten beter aan bij trends, gedragsnormen en taalgebruik binnen deze groep. Dat vergroot de kans op effectieve en duurzame drugspreventie.

Daarnaast draagt jongerenparticipatie aantoonbaar bij aan het ontwikkelen van belangrijke vaardigheden voor de betrokken jongeren, zoals kritisch denken, leiderschap en sociale vaardigheden. Hierdoor versterkt participatie niet alleen de interventies, maar ook de ontwikkeling en maatschappelijke betrokkenheid van jongeren zelf.

Geef jongeren echt invloed, maar blijf wetenschappelijk onderbouwd

Uit het rapport blijkt dat jongerenparticipatie alleen werkt wanneer jongeren echte invloed hebben. Symbolische participatie, waarbij jongeren wel worden uitgenodigd maar nauwelijks inspraak hebben, komt nog vaak voor en kan het vertrouwen van jongeren schaden. In de context van drugspreventie is het extra belangrijk om erop te letten dat de input van jongeren aansluit bij wetenschappelijk onderbouwde principes, om risico’s zoals normalisering of nieuwsgierigheid naar drugs te voorkomen. Heldere kaders, transparantie en begeleiding voorafgaand aan, tijdens en na het project zijn daarom essentieel.

Randvoorwaarden voor betekenisvolle jongerenparticipatie

Het rapport benoemt randvoorwaarden die professionals helpen om jongeren goed te betrekken bij drugspreventie, waaronder:
• duidelijke doelen en kaders;
• passende doelgroepselectie;
• gedeelde, toegankelijke taal;
• voldoende tijd, budget en begeleiding;
• structurele inbedding in beleid en organisaties;
• terugkoppeling naar jongeren;
• effectieve preventieprincipes als basis.

Over het onderzoek

Het onderzoek ‘Niet zonder ons?!’ is uitgevoerd door het Trimbos-instituut in samenwerking met YoungXperts en Healthy Start. De inzichten in dit rapport zijn gebaseerd op een literatuurstudie, gesprekken met jongeren in een jongerenpanel en een expertbijeenkomst met professionals en jongereninitiatieven. De resultaten zijn samengebracht tot randvoorwaarden voor effectieve jongerenparticipatie in drugspreventie.

Lees hier het rapport. De visual met een samenvatting van het rapport kun je hier bekijken.