GGZUitgeverij
NLEN
ArtikelGGZ Vaktijdschrift

Artikel

GGZ Vaktijdschrift

Het moet beter, het kan beter, maar gaan we het ook beter doen?

Dineke Smit, Jim van Os

Auteurs

  • Dineke SmitSteunpunt ggz; Psychiatrie UU Utrecht
  • Jim van OsPsychiatrische epidemiologie en publieke ggz, UMC Utrecht

DOI: 10.31739/GGZV.2023.1.2

Samenvatting

Het Integraal Zorgakkoord (IZA) benadrukt een aantal uitdagingen voor de ggz, zoals de medicalisering van psychisch lijden, gebrek aan ondersteuning voor mensen in een sociaaleconomisch kwetsbare positie en beperkte toegang tot zorg. Een integrale samenwerking tussen alle stakeholders wordt aanbevolen. De regie wordt gelegd bij ggz kerninstellingen. Dit roept de vraag op of de ggz kerninstellingen, met hun (hoog) gespecialiseerde kennis op basis van het biomedisch model, de meest voor de hand liggende aanjagers zijn van de veranderde focus op mentale gezondheid. Om deze vraag te beantwoorden is (i) een analyse gemaakt van feedback loops binnen de ggz, evenals (ii) een analyse van Vektis-data en CBS-data naar de relatie tussen sociaaleconomische data en ggz-kosten op PC4-niveau en factoren die daarop van invloed zijn en tot slot (iii) een analyse van een aantal aspecten van het IZA, met name de integrale samenwerking en de werkagenda samenwerking van de ggz met het sociaal domein en de huisartsenzorg. Hierbij wordt inzichtelijk welke patronen de huidige problemen binnen de sector in stand houden en waar de mogelijkheden liggen om het anders te gaan doen. De analyse suggereert dat een transformatie nodig is die voorziet in een andere manier van kijken naar psychisch lijden en een sterke waardengerichte samenwerking van partijen, dwars door wetten en settings, in een flexibel ecosysteem van sociale, publieke en medische hulpverlening.

Trefwoorden

  • Integraal Zorgakkoord
  • IZA
  • ggz
  • feedback
  • Vektis
  • CBS
  • data

Artikel

De volledige artikeltekst is nog niet beschikbaar.

Referenties

  1. Integraal Zorgakkoord: Samen werken aan gezonde zorg. (2022). Internet: Rijksoverheid Retrieved from https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/09/16/integraal-zorgakkoord-samen-werken-aan-gezonde-zorg
  2. Integraal zorgakkoord (IZA). (2022). Retrieved from https://www.lhv.nl/opkomen-voor-uw-belangen/integraal-zorgakkoord/#:~:text=Een%20flink%20aantal%20partijen%20uit,afspraken%20in%20het%20akkoord%20staan.
  3. Rechten van cliënten- en naasten onder druk in het IZA. (2022). Retrieved from https://mindplatform.nl/nieuws/mind-ondertekent-het-integraal-zorgakkoord-niet
  4. Shim, R. S., & Compton, M. T. (2018). Addressing the social determinants of mental health: if not now, when? If not us, who? Psychiatric services, 69(8), 844-846.
  5. Bodden, D. (2016). Multiproblem families referred to youth mental health: What's in a name? Family process, 55(1), 31-47. doi: 10.1111/famp.12144
  6. Smit, E. H. (2022). It's all about the Family: Research on Dutch Families with Multiple and Complex Problems. Canadian Journal of Family and Youth / Le Journal Canadien de Famille et de la Jeunesse, 14(3), 106-130. doi:10.29173/cjfy29802
  7. Quon, E. C., & McGrath, J. J. (2014). Subjective socioeconomic status and adolescent health: a meta-analysis. Health Psychology, 33(5), 433.
  8. Zell, E., Strickhouser, J. E., & Krizan, Z. (2018). Subjective social status and health: A meta-analysis of community and society ladders. Health Psychology, 37(10), 979.
  9. Smit, D., & Van Os, J. (2022). De praktijk binnen de ggz is in ontwikkeling, volgt de wetenschap? Tijdschrift voor psychiatrie.
  10. van Os, J. (2022). Vertaalt de sterke sociale gradiënt van de ggz zich in een uniform sterke samenhang tussen ggz en sociale zorg? Tijdschrift voor psychiatrie(2022/6), 366-376.
  11. Silva, M., Loureiro, A., & Cardoso, G. (2016). Social determinants of mental health: a review of the evidence. The European Journal of Psychiatry, 30(4), 259-292.
  12. Allen, J., Balfour, R., Bell, R., & Marmot, M. (2014). Social determinants of mental health. International Review of Psychiatry, 26(4), 392-407. doi:10.3109/09540261.2014.928270
  13. Pickett, K. E., & Wilkinson, R. G. (2015). Income inequality and health: a causal review. Social science & medicine, 128, 316-326.
  14. van der Velden, P., Contino, C., Das, M., & Muffels, R. (2022). Invloed financiële problemen op angst-en depressieklachten. De Psycholoog, 11.
  15. De Mooij, L. D., Kikkert, M., Theunissen, J., Beekman, A. T., De Haan, L., Duurkoop, P. W., . . . Dekker, J. J. (2019). Dying too soon: Excess mortality in severe mental illness. Frontiers in psychiatry, 10, 855.
  16. Shim, R. S., & Compton, M. T. (2020). The social determinants of mental health: psychiatrists’ roles in addressing discrimination and food insecurity. Focus, 18(1), 25-30.
  17. Lund, C., Brooke-Sumner, C., Baingana, F., Baron, E. C., Breuer, E., Chandra, P., . . . Kieling, C. (2018). Social determinants of mental disorders and the Sustainable Development Goals: a systematic review of reviews. The Lancet Psychiatry, 5(4), 357-369.
  18. Kruiter, A. J. (2018). Column IPW: Instituut voor Publieke…. Zorg + Welzijn, 24(12), 22-23. doi:10.1007/s41185-018-0282-9
  19. Grootegoed, E., Winsemius, A., Noordegraaf-Eelens, L., & Dannenberg, E. (2022). Gezondheidsachterstanden aanpakken bij de bron: minder leefstijl, meer bestaanszekerheid. TSG - Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen, 100(1), 32-35. doi:10.1007/s12508-022-00332-3
  20. Marmot, M. (2015). The health gap: the challenge of an unequal world. The Lancet, 386(10011), 2442-2444.
  21. Huber, M., van Vliet, M., Giezenberg, M., Winkens, B., Heerkens, Y., Dagnelie, P. C., & Knottnerus, J. A. (2016). Towards a 'patient-centred' operationalisation of the new dynamic concept of health: a mixed methods study. BMJ open, 6(1), e010091. doi:10.1136/bmjopen-2015-010091
  22. Smit, E. H., & Derksen, J. J. L. (2015). The Complexity of Primary Care Psychology: Theoretical Foundations. Nonlinear dynamics, psychology, and life sciences, 19(3), 269-284.
  23. Sturmberg, J. P., & Martin, C. M. (2010). The dynamics of health care reform--learning from a complex adaptive systems theoretical perspective. Nonlinear dynamics, psychology, and life sciences, 14(4), 525-540.
  24. Topolski, S. (2009). Understanding health from a complex systems perspective. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 15(4), 749-754. doi:10.1111/j.1365-2753.2009.01227.x
  25. Watson, J., Lee, T., & Handayani, S. The reflexive relationship between available university services and mental health ideations: A complexity informed perspective.
  26. Haushofer, J., & Fehr, E. (2014). On the psychology of poverty. Science, 344(6186), 862-867.
  27. Sturmberg, J., & Lanham, H. J. (2014). Understanding health care delivery as a complex system: achieving best possible health outcomes for individuals and communities by focusing on interdependencies. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 20(6), 1005-1009.
  28. Sturmberg, J. P., & Martin, C. M. (2016). Diagnosis–the limiting focus of taxonomy. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 22(1), 103-111.
  29. Miller, J. H., & Page, S. (2009). Complex adaptive systems. In Complex Adaptive Systems: Princeton university press.
  30. Kroon, H., Michon, H., Knispel, A., van Erp, N., Hulsbosch, L., de Lange, A., & Boumans, J. (2019). Landelijke Monitor Ambulantisering en Hervorming Langdurige GGZ 2019. Utrecht: Netherlands Institute of Mental Health and Addiction.
  31. van Os, J., & Mulder, W. (2021). [Analysis of mental health care utilization data in comparison with medical-specialist and general practitioner health care consumption data]. Tijdschr Psychiatr, 63(1), 39-47. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/33537973
  32. van Os, J. (2019). [An analysis of the degree of unexplained small-area variation in costs of mental health care: towards a model of evidence-based commissioning of care?]. Tijdschr Psychiatr, 61(9), 617-625. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31560781
  33. Van Os, J. (2022). Vertaalt de sterke sociale gradiënt van ggz zich in een uniform sterke samenhang tussen ggz en sociale zorg? Tijdschrift voor Psychiatrie, in press.
  34. Eurelings, L. S. M., & van Os, J. (2018). [Medicalisation and inappropriate care within the Netherlands mental health system: the role of disorder-focused thinking and reimbursement]. Nederlands Tijdschrift Voor Geneeskunde, 162. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30570927
  35. Van Os, J., & Delespaul, P. (2018). Een Valide Kwaliteitskader Voor De GGZ: Van Benchmark-ROM Aan De Achterkant Naar Regionale Regie en Co-creatie Aan De Voorkant. Tijdschrift voor Psychiatrie, 60, 96-104.
  36. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu / Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport. (2018). Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2018. Een gezond vooruitzicht. Retrieved from Bilthoven:
  37. Peen, J., & Dekker, J. (2004). Is urbanicity an environmental risk-factor for psychiatric disorders? Lancet, 363(9426), 2012-2013. doi:10.1016/S0140-6736(04)16486-6
  38. Selten, J. P., Cantor-Graae, E., Slaets, J., & Kahn, R. S. (2002). Odegaard's selection hypothesis revisited: schizophrenia in Surinamese immigrants to The Netherlands. American Journal of Psychiatry, 159(4), 669-671. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&dopt=Citation&list_uids=11925311
  39. Bijl, R. V., Ravelli, A., & van Zessen, G. (1998). Prevalence of psychiatric disorder in the general population: results of the Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study (NEMESIS). Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 33(12), 587-595.
  40. de Graaf, R., Ten Have, M., van Gool, C., & van Dorsselaer, S. (2012). [Prevalence of mental disorders, and trends from 1996 to 2009. Results from NEMESIS-2]. Tijdschr Psychiatr, 54(1), 27-38. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22237608
  41. ten Have, M., Vollebergh, W., Bijl, R. V., & de Graaf, R. (2001). Predictors of incident care service utilisation for mental health problems in the Dutch general population. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 36(3), 141-149. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&dopt=Citation&list_uids=11465786
  42. Leue, C., van Os, J., Neeleman, J., de Graaf, R., Vollebergh, W., & Stockbrugger, R. W. (2005). Bidirectional associations between depression/anxiety and bowel disease in a population based cohort. Journal of Epidemiology and Community Health, 59(5), 434. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&dopt=Citation&list_uids=15831695
  43. World Health Organisation. (2014). Social determinants of mental health. Geneva: World Health Organisation.
  44. Agerbo, E., Sullivan, P. F., Vilhjalmsson, B. J., Pedersen, C. B., Mors, O., Borglum, A. D., . . . Mortensen, P. B. (2015). Polygenic Risk Score, Parental Socioeconomic Status, Family History of Psychiatric Disorders, and the Risk for Schizophrenia: A Danish Population-Based Study and Meta-analysis. JAMA Psychiatry. doi:10.1001/jamapsychiatry.2015.0346
  45. Goldberg, S., Fruchter, E., Davidson, M., Reichenberg, A., Yoffe, R., & Weiser, M. (2011). The relationship between risk of hospitalization for schizophrenia, SES, and cognitive functioning. Schizophrenia Bulletin, 37(4), 664-670. doi:10.1093/schbul/sbr047
  46. Dohrenwend, B. P., Levav, I., Shrout, P. E., Schwartz, S., Naveh, G., Link, B. G., . . . Stueve, A. (1992). Socioeconomic status and psychiatric disorders: the causation-selection issue. Science, 255(5047), 946-952. doi:10.1126/science.1546291
  47. Marsman, A., Pries, L. K., Ten Have, M., de Graaf, R., van Dorsselaer, S., Bak, M., . . . van Os, J. (2020). Do Current Measures of Polygenic Risk for Mental Disorders Contribute to Population Variance in Mental Health? Schizophrenia Bulletin, 46(6), 1353-1362. doi:10.1093/schbul/sbaa086
  48. Barbaglia, M. G., ten Have, M., Dorsselaer, S., Alonso, J., & de Graaf, R. (2015). Negative socioeconomic changes and mental disorders: a longitudinal study. Journal of Epidemiology and Community Health, 69(1), 55-62. doi:10.1136/jech-2014-204184
  49. Driessen, G., Gunther, N., & Van Os, J. (1998). Shared social environment and psychiatric disorder: a multilevel analysis of individual and ecological effects. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 33(12), 606-612. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9857793
  50. Wiersma, T. (2014). Afscheid van de DSM: Van Os J. De DSM-5 voorbij! Persoonlijke diagnostiek in een nieuwe GGZ. Leusden: Diagnosis Uitgevers, 2014. 224 pagina’s,€ 30 euro. ISBN 978-94-91969-00-3. In: Springer.
  51. Wessels, K., & Eersel, L. v. (2022). Over de drempel (H. Bovekerk Ed.): GGz Breburg.
  52. Dimitrov, V., & Woog, R. (2000). Making Sense of Social Complexity through Strange Attractors. Paper presented at the ICSTM.
  53. Pham, V.-T., Vaidyanathan, S., Volos, C., & Kapitaniak, T. (2018). Nonlinear dynamical systems with self-excited and hidden attractors (Vol. 133): Springer.
  54. Eurelings, L. S., & van Os, J. (2018). Medicalisering en ondoelmatige zorg in de ggz: De rol van stoornisgericht denken en vergoeden. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 162(51/52).
  55. Algemene Rekenkamer. (2020). Geen plek voor grote problemen: Aanpak van wachttijden in de specialistische ggz. Retrieved from Den Haag:
  56. Blijvende zorg (2020). Retrieved from Internet: https://www.nationaleombudsman.nl/nieuws/rapporten/2020031
  57. van den Muijsenbergh, M. (2018). De huisarts kan het verschil maken. Bijblijven, 34(3), 190-198. doi:10.1007/s12414-018-0299-1
  58. Van Baar, J., Bos, N., Kramer, J., Shild-Zeeman, L. . (2022). Sociale determinanten van mentale gezondheid. Een Kennissynthese. Retrieved from Internet: https://www.trimbos.nl/actueel/nieuws/het-belang-van-sociale-determinanten-van-mentale-gezondheid/#:~:text=Sociale%20determinanten%20van%20mentale%20gezondheid%3A%20%E2%80%9CEen%20stabiel%20inkomen,draagt%20bij%20aan%20mentale%20gezondheid%E2%80%9D&text=We%20weten%20dat%20de%20mentale,determinanten%2C%20zoals%20werk%20en%20inkomen.
  59. Maslow, A. H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological Review (50). Retrieved from http://psychclassics.yorku.ca/Maslow/motivation.htm
  60. Folke, C., Hahn, T., Olsson, P., & Norberg, J. (2005). Adaptive governance of social-ecological systems. Annu. Rev. Environ. Resour., 30, 441-473.

Citeren

APA

Het moet beter, het kan beter, maar gaan we het ook beter doen?. GGZ Vaktijdschrift. 2023. https://doi.org/10.31739/GGZV.2023.1.2

BibTeX

@article{PUBLEGACYGGZV202362,
  title={Het moet beter, het kan beter, maar gaan we het ook beter doen?},
  journal={GGZ Vaktijdschrift},
  year={2023},
  doi={10.31739/GGZV.2023.1.2},
}